Księga Zasłużonych dla Miasta Świnoujście – tom I, część 2
Bez względu na ustrój w którym żyjemy, dla rozwoju miasta rolę szczególną – z różnych względów – odgrywają ponadprzeciętnie aktywni mieszkańcy, wyróżniający się swoją postawą oraz działaniem na rzecz Miasta i lokalnej społeczności.
Z obiektywnego punktu widzenia, bez jakichkolwiek uprzedzeń, należy zachować pamięć o nich, bowiem w swoim czasie współtworzyli oni rzeczywistość Miasta Świnoujście, a także Międzyzdrojów, które do 1984 r stanowiły dzielnicę Świnoujścia. Wyjątkowe osobowości i czyny owych ludzi, których wpisano do ksiąg jako zasłużonych odcisnęły się w większym lub mniejszym stopniu na naszej wyspiarskiej historii. Stąd też pokrótce przywołujemy z szacunku kilka słów o nich, aby zachować dla potomnych zarys tych ważnych wyspiarskich postaci minionego czasu.
W Biurze Rady Miasta Świnoujście znajdują się oryginały Ksiąg Zasłużonych dla Miasta Świnoujście. W dwóch tomach ujęto notki wraz z częścią tylko zdjęć osób zasłużonych dla Miasta Świnoujście. Znaczna liczba zdjęć po archiwalnych poszukiwaniach została w niniejszym opracowaniu uzupełniona. Tom pierwszy założono w 1974 r, a drugi w 1986 r. Wpisy zasłużonych kończą się na roku 1989, czyli roku przełomu ustrojowego w Polsce. W późniejszym już okresie (po blisko 15 latach) kolejne władze Miasta Świnoujście zdecydowały o nowej formule uhonorowania szczególnie zasłużonych dla miasta oraz innych wybitnych postaci. Uchwałą Rady Miasta Świnoujście Nr XXVII/228/2004 z dnia 22 lipca 2004 r. wprowadzono wtedy tytuł Honorowego Obywatela Miasta Świnoujście. Od 2026 r pojawiła się też nowa formuła uhonorowania Świnoujścian rozsławiających swoje rodzinne miasto, którą nazwano mianem „Ambasador Świnoujścia”.
TOM I KSIĘGI ZASŁUŻONYCH DLA MIASTA ŚWINOUJŚCIE cz.2
Zapis pierwszego z tomów na wstępie informuje, że księgę założono z inicjatywy Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR) w XXX-lecie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (PRL) i ujęto w niej ludzi, których „twórcza myśl, rzetelna praca i oddanie legły u podstaw rozwoju miasta”. Do tej księgi założonej w 1974 r. jak podkreślono zostało wpisanych „113 osób i 7 przedsiębiorstw”, (w tym 24 osoby bez jakiegokolwiek opisu oraz 7 instytucji, organizacji i przedsiębiorstw). Księga zawiera niewielką tylko liczbę zdjęć osób zasłużonych. Ich znaczną część udało się uzupełnić w wyniku żmudnych poszukiwań.
MARIA WÓJCIK (rocznik 1929). Od 1951 r mieszkanka i nauczycielka w Przytorze. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 9 w Świnoujściu – Przytorze. Radna Powiatowej, a następnie przez trzy kadencje Miejskiej Rady Narodowej. Aktywistka ZMP i partyjna (PZPR).
ZYGMUNT BOGDAŁ (rocznik 1931). W Świnoujściu podjął pracę w 1956 r w PPDiUR „ODRA” (pracował tam do 1961 r.). Później dyrektor „PROKOM”. Wyróżniający się działacz społeczny i partyjny (PZPR) pełniący różnorakie funkcje.
JAN GARDUŁA (rocznik 1928). W Świnoujściu od 1953 r. W latach 1953-1954 Kierownik Przychodni Rejonowej i Obwodowej. Od 1954 do 1956 i od 1960 do 1963 Kierownik Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej (PPRN) i Prezydium Miejskiej Rady Narodowej (PMRN). W latach 1973-1974 Dyrektor Zespołu Opieki Zdrowotnej (ZOZ). Później Kierownik Działu Metodyczno – Organizacyjnego ZOZ. Lekarz społecznik, współtwórca społecznej służby zdrowia w Świnoujściu i na Ziemi Wolińskiej.
WILHELMINA GINTER (rocznik 1914). W latach 1950-1952 kierownik nowo otwartej Szkoły Podstawowej nr 1 w Świnoujściu. Zorganizowała przy szkole drużynę ZHP i zuchową. Do roku 1958 pełniła funkcję zastępcy Komendanta Hufca ZHP. Później kierownik Szkoły Filialnej nr 1 przy ul. Małopolskiej. Następnie bibliotekarka w SP1. Założyła i prowadziła kronikę ZHP Powiatu Wolińskiego. Działacz społeczny.
WACŁAW KRAWCZYK (rocznik 1924). Od 1951 r pracownik PPDiUR „ODRA”. Pracownik Bazy Rybackiej, a później Kierownik Oddziału Gospodarki Sprzętem Połowowym. W pracy wyróżniający się, ceniony i niezwykle sumienny.
JAN LICHOTA (rocznik 1919). Od 1948 r pracownik PPDiUR „ODRA”. Zasłużony w dziele organizacji byłego Zakładu Stoczni. Działacz społeczny m.in. w Polskim Związku Filatelistycznym. Przez kilka kadencji ławnik w sądzie.
ZYGMUNT NOWAK (rocznik 1928). Zatrudniony w PPDiUR „ODRA” od 1953 r. pracownik przeładunków. Długoletni radny Powiatowej Rady Narodowe (PRN) w Świnoujściu. Działacz społeczny i partyjny (PZPR).
WOJCIECH OSUCH (rocznik 1905). W 1946 r przybył do Międzyzdrojów jako osadnik. Do 1953 r. pracował w Nadleśnictwie Państwowym jako gajowy. Później prowadził gospodarstwo rolne. Działał w Radach Narodowych. W latach 1960 – 1962 Przewodniczący Gminnej Rady Narodowej w Przytorze. Przez 16. Lat od 1963 r sołtys Sołectwa Przytór-Łunowo. Aktywny działacz partyjny w Zjednoczonym Stronnictwie Ludowym (ZSL). Długoletni ławnik Sądu Rejonowego, społecznik w Banku Spółdzielczym i Gminnej Spółdzielni „SAMOPOMOC CHŁOPSKA”.
ANDRZEJ RYBARCZYK (rocznik 1930). Zatrudniony w PPDiUR „ODRA” początkowo jako praktykant pokładowy i rybak, a od 1958 r. starszy rybak. Wyróżniający się aktywista partyjny (PZPR) i związkowy.
LESZEK STAŃCZAK (rocznik 1925). W Świnoujściu od 1946 r. Służył w Wojskach Ochrony Pogranicza. W wojsku pełnił odpowiedzialne funkcje dowódcze i partyjne (PZPR). W latach 1955-1956 oddelegowany do pracy w Międzynarodowej Komisji Nadzoru i Kontroli w Wietnamie. Od 1964 r pracował w świnoujskim porcie. Aktywista społeczny działający w Lidze Obrony Kraju i Towarzystwie Przyjaźni Polsko Radzieckiej (TPPR) oraz partyjny (PZPR) pełniący kierownicze funkcje.
GALIASZ NAWOJCZYK (rocznik 1938). Wzorowy rolnik gospodarujący na 14 ha. Przez lata sołtys w Karsiborze. Aktywista Miejskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu (FJN). Radny Miejskiej Rady Narodowej w Świnoujściu.
BRONISŁAW CHMIELOWSKI (rocznik 1930). Wieloletni pracownik oświaty. Od 1955 r w Międzyzdrojach jako nauczyciel , a następnie kierownik i dyrektor Szkoły nr 12. Aktywny radny MRN, działacz FJN, Towarzystwa Krzewienia Kultury Świeckiej (TKKŚ) i Polskiego Towarzystwa Turystyczno – Krajoznawczego (PTTK).
JERZY ŚLIWIŃSKI (rocznik 1934). Mieszkaniec Świnoujścia od 1946 r. W latach 1952-1965 zawodowo pracował w Przedsiębiorstwie Robót Elektrycznych „ELEKTROMONTAŻ” w Gdańsku. Od 1965 r. pracował w Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich (DRMiOW). Ma osobisty, ważny wkład w realizację budownictwa mieszkaniowego, przeprawy promowej w Karsiborze, Telewizyjnego Ośrodka Nadawczego i szeregu innych inwestycji w Świnoujściu. Aktywista partyjny w Stronnictwie Demokratycznym (SD) w którym pełnił różne funkcje w mieście i województwie. Radny MRN i wiceprzewodniczący Rady. Wiceprzewodniczący i późniejszy przewodniczący Miejskiego Komitetu FJN.
WITOLD JOPEK (rocznik 1921 r.) Mieszkaniec Świnoujścia od 1946 r. Pracownik Żeglugi Szczecińskiej od 1950 r. Jeden z pierwszych organizatorów przeprawy promowej. Inicjator czynów społecznych na rzecz miasta i przedsiębiorstwa. Aktywista społeczny i partyjny (PZPR).
JERZY ZATORSKI (rocznik 1929). Mieszkaniec Świnoujścia i pracownik gospodarki morskiej od 1946 r. Starszy Mistrz w Morskiej Stoczni Remontowej w Świnoujściu. Pełniący szereg funkcji aktywista społeczny, polityczny i związkowiec. Żeglarz i wieloletni propagator żeglarstwa.
EDWARD PIOTROWSKI (rocznik 1919). Wieloletni dyrektor przedsiębiorstw handlowych w Świnoujściu. Początkowo pracownik PPDiUR „ODRA”, następnie dyrektor w Miejskim Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym i Miejskim Zarządzie Budynków Mieszkalnych (w latach 1959–1964). Dyrektor Miejskiego Handlu Detalicznego (MHD) w latach 1964-1972 i od 1973 r. do emerytury w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Handlu Wewnętrznego (WPHW). Zaangażowany w rozwój społeczno-gospodarczy miasta, weteran ruchu robotniczego. Członek Polskiej Partii Socjalistycznej (od 1939 r.), a od 1948 r. PZPR.
ZOFIA KUGLIN, artysta plastyk, pedagog. Mieszkanka Świnoujścia od 1945 r. Zasłużona działaczka kultury i sztuki Ziemi Szczecińskiej. Pierwszy kierownik Wydziału Kultury w Świnoujściu. W latach 1955-1973 kierowała Międzyszkolnym Ogniskiem Plastycznym będąc jednocześnie jego instruktorem. Wychowankowie tego ogniska zdobywali nagrody na wielu międzynarodowych wystawach sztuki dziecięcej we Włoszech, Japonii, Anglii i Indiach. Z mężem Stanisławem tworzyła zespół nauczycieli plastyków popularyzujących rzemiosło artystyczne i regionalne pamiątkarstwo. W latach 1955-1976 wspólnie z mężem zorganizowała 136 wystaw uczniowskich prac plastycznych. Aktywna działaczka społeczna. Współzałożycielka Stowarzyszenia Kulturalnego Ziemi Wolińskiej (SKZW).
STANISŁAW KUGLIN, artysta plastyk, pedagog. Inicjator kształcenia kadr do produkcji pamiątkarskiej na wybrzeżu. Od 1945 r organizator życia społeczno-politycznego i kulturalnego na Pomorzu Zachodnim. Pierwszy Przewodniczący Powiatowej Rady Narodowej w Świnoujściu. Inicjator, organizator i nauczyciel wraz z żoną Zofią Szkoły Rzemiosł Artystycznych w Świnoujściu. Autor programu kształcenia młodzieży szkolnej w przedmiotach artystycznych. Instruktor prowadzący przez lata pracownie plastyczne w Miejskim Domu Kultury i Klubie Morskim.
Opracowanie na podstawie wpisów do Ksiąg Zasłużonych wraz z uzupełnieniami.
Fotografie zamieszczone w I tomie Księgi Zasłużonych pochodzą ze zbiorów Archiwum Urzędu Miasta Świnoujście, zbiorów Archiwum Państwowego Szczecin Oddział Biała Góra koło Międzyzdrojów, archiwum tygodnika „Wyspiarz” i „Wyspiarz niebieski”, zbiorów Foto Video „Reflex” Podhorodeccy, archiwum dr Józefa Plucińskiego i Muzeum Rybołówstwa Morskiego w Świnoujściu, zbiorów Telewizji Słowianin oraz zbiorów prywatnych.
Dokumentalista – Kronikarz Miejski Krzysztof Nowak