Aktualności

Kronikarskie zapiski – odcinek 7.

Księga Zasłużonych dla Miasta Świnoujście – tom II, część 1

Bez względu na ustrój w którym żyjemy, dla rozwoju miasta rolę szczególną - z różnych względów – odgrywają ponadprzeciętnie aktywni mieszkańcy, wyróżniający się swoją postawą oraz działaniem na rzecz Miasta i lokalnej społeczności.

Z obiektywnego punktu widzenia, bez jakichkolwiek uprzedzeń, należy zachować pamięć o nich, bowiem w swoim czasie współtworzyli oni rzeczywistość Miasta Świnoujście, a wcześniej także Międzyzdrojów, które do 1984 r stanowiły dzielnicę Świnoujścia. Wyjątkowe osobowości i czyny owych ludzi, których wpisano do ksiąg jako zasłużonych odcisnęły się w większym lub mniejszym stopniu na naszej wyspiarskiej historii. Stąd też pokrótce przywołujemy z szacunku kilka słów o nich, aby zachować dla potomnych zarys tych ważnych wyspiarskich postaci minionego czasu.

Oryginały Ksiąg Zasłużonych dla Miasta Świnoujście przez długie lata były zdeponowane w Biurze Rady Miasta Świnoujście, a od października 2026 r znajdują się już w Miejskiej Bibliotece Publicznej. W dwóch tomach ujęto notki wraz z częścią tylko zdjęć osób zasłużonych dla Miasta Świnoujście. Zasłużonych z pierwszej księgi prezentowałem w poprzednich odcinkach kronikarskich zapisków. Teraz czas na księgę II. Ta jest kontynuacją wcześniejszej Księgi Zasłużonych dla Miasta Świnoujście założonej w 1974 r. Księgę II ufundowała w 1986 r. Miejska Rada Narodowa w Świnoujściu. Obejmuje okres do 1989 r., czyli czasu pierwszych w Polsce, częściowo wolnych wyborów do Sejmu (tzw. Sejm kontraktowy) Zostało w nim ujętych 26 osób zasłużonych, jedna organizacja, jedno stowarzyszenie oraz jeden zespół muzyczny. W wyniku poszukiwań udało się w niniejszym opracowaniu uzupełnić kilka zdjęć osób zasłużonych i tylko jednej z nich nie udało się przypisać fotografii. Po 1989 r., co dość zaskakujące, już nikt inny nie został wpisany do II tomu księgi, choć ta zawiera jeszcze kilkadziesiąt wolnych kart. Z pewnością w tym okresie było w Świnoujściu także wiele osób godnych uhonorowania, o których w mieście – jak z tego wynika – jakby jednak zapomniano. Należy wspomnieć, że w późniejszym już okresie kolejne władze Miasta Świnoujście zdecydowały o nowej formule uhonorowania szczególnie zasłużonych dla miasta oraz innych wybitnych postaci. Uchwałą Rady Miasta Świnoujście Nr XXVII/228/2004 z dnia 22 lipca 2004 r. wprowadzono wtedy tytuł Honorowego Obywatela Miasta Świnoujście. Od 2026 r pojawiła się też nowa formuła uhonorowania Świnoujścian rozsławiających swoje rodzinne miasto, którą nazwano mianem „Ambasador Świnoujścia”.

Stefan Rogalski

Na wstępnej, pierwszej karcie II tomu zasłużonych został ujęty STEFAN ROGALSKI, w latach 1979 – 1981 I Sekretarz Komitetu Miejskiego PZPR w Świnoujściu i Przewodniczący Miejskiej Rady Narodowej (później Sekretarz KW PZPR i wiceprzewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie – przypis autora). Będąc na wyspach był przewodniczącym Społecznego Komitetu Budowy Telewizyjnego Ośrodka Nadawczego (TON) wnosząc niepodważalne zasługi dla Świnoujścia w budowie przekaźnika i wieży telewizyjnej do odbioru II programu TV. Czynnie angażował się też w realizację innych inwestycji miejskich takich m.in. jak: przeprawa promowa w Karsiborze, budowa ul. Grunwaldzkiej i basenu.

Anna Beata Chodorowska

ANNA BEATA CHODOROWSKA (rocznik 1925). Literatka, mieszkanka Świnoujścia od 1959 r. Ceniony pracownik i działacz kultury. Założycielka w 1967 r Klubu Literackiego „NA WYSPIE”. Wielce zasłużona w dziedzinie upowszechniania kultury i wychowania młodego pokolenia. Poprzez swoją twórczość i publikacje o charakterze marynistycznym rozsławiła nasze miasto i region. Wydała tomiki poezji: „SŁONY WIATR” (1973 r.), „IKEBANA” (1975 r.), „ZNACZONE HABREM” (1985 r.) i „KOSZ KLEOPATRY”. Jej wiersze, opowiadania i artykuły publikowano w prasie i emitowano w radiu.

Feliksa Chudzik

FELIKSA CHUDZIK (rocznik 1938). W Świnoujściu od 1961 r. Pracownik aparatu politycznego (PZPR) od 1962 r. działacz społeczny w ORMO – sekcji ds. nieletnich niosącej pomoc trudnej młodzieży i dzieciom w przystosowaniu ich do życia w społeczeństwie. Działaczka LKP oraz Komisji ds. walki ze spekulacją.

MIRON HRYCYNA (rocznik 1918). Związany ze Świnoujściem od 1946 r. Wieloletni zasłużony pracownik Służby Zdrowia w Starostwie Powiatowym w Świnoujściu, mający swój wydatny wkład w organizację tej służby na Ziemiach Zachodnich i w mieście. W latach 1954 – 1980 dyrektor, a następnie pracownik Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej. Działacz partyjny (PZPR) i ZBoWiD, wieloletni prezes PCK.

Julian Kin

JULIAN KIN (rocznik 1935). W Świnoujściu od 1956 r. Zasłużony, wieloletni pracownik rolnictwa oraz działacz partyjny (ZSL). Przez lata od roku 1962 ceniony pracownik administracji państwowej. Pracownik Wydziału Rolnictwa , Kierownik Służby Rolnej i Kierownik Wydziału Handlu Urzędu Miejskiego. Od 1955 r. członek i aktywista ZSL w Świnoujściu. Działacz spółdzielczości , Kółek Rolniczych i organizacji rolniczych, wnoszący duży wkład w rozwój rolnictwa na terenie miasta i Ziemi Wolińskiej.

Zbigniew Matuszewski

ZBIGNIEW MATUSZEWSKI (rocznik 1930). Ze Świnoujściem związany od 1959 r. Działacz partyjny (PZPR). W latach 1959-1961 sekretarz i działacz organizacji młodzieżowej Związku Młodzieży Socjalistycznej (ZMS). Twórca i przewodniczący Komisji Historycznej Ruchu Młodzieżowego oraz przewodniczący Komisji Weteranów Ruchu Robotniczego. Działacz TPPR i samorządu mieszkańców.

Tadeusz Polański

TADEUSZ POLAŃSKI (rocznik 1938). W Świnoujściu od początku lat 60-tych. Żołnierz zawodowy (chorąży sztabowy) w Marynarce Wojennej. Działacz polityczno-społeczny, wychowawca wielu roczników marynarzy. W latach 1967-1973 uczestnik rozminowywania toru wodnego na Zatoce Pomorskiej, co przyczyniło się do poprawy bezpieczeństwa żeglugi w tym rejonie.

Kazimierz Szczoczarz

KAZIMIERZ SZCZOCZARZ (rocznik 1930). Związany z miastem od 1953 r. Przez 33 lata pracownik PPDiUR „ODRA” m.in. na stanowisku dyrektora naczelnego. Przyczynił się do dobrego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Zaangażowany w sprawy Miasta Świnoujście. W latach 1954-1958 radny Wojewódzkiej Rady Narodowej, a w latach 1969-1973 radny PRN. Działacz partyjny (PZPR). Współzałożyciel i I prezes Spółki Wodnej realizującej inwestycje dla miasta.

Leon Szczuraszek

LEON SZCZURASZEK (rocznik 1916). W Świnoujściu od 1946 r. Nauczyciel, jeden z pierwszych pracowników oświaty organizujących szkolnictwo polskie na terenie Powiatu Wolińskiego. Inicjator powstania Związku Nauczycielstwa Polskiego (ZNP) w Świnoujściu i pierwszy sekretarz tego związku. W latach 1948-1966 radny MRN i członek prezydium. Aktywny działacz SD i FJN oraz ZBoWiD.

Janusz Aleksandrzak

JANUSZ ALEKSANDRZAK (rocznik 1938). Budowlaniec, wicewojewoda szczeciński i Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Budownictwa, Gospodarki Przemysłowej i Komunalnej. W latach 1975-1980 dyrektor SPBO-3. Wówczas to powstały budowane przez to przedsiębiorstwo największe osiedla mieszkaniowe w Świnoujściu: Grunwaldzkie, Matejki i Zachodnie. W latach 1980 – 1984 jako dyrektor wojewódzkiego zarządu DRMiOW kontynuuje realizację budownictwa mieszkaniowego w Świnoujściu oraz innych obiektów komunalnych. W 1984 r zostaje wicewojewodą szczecińskim. Przez trzy lata przyczynia się do rozwiązania najważniejszych problemów Miasta Świnoujście: doprowadzenia wody i gazu ziemnego, budowy szkoły podstawowej nr 10 i basenu kąpielowego.

Stanisław Bartkowiak

STANISŁAW BARTKOWIAK (rocznik 1938). W Świnoujściu od 1962 r. W Powiatowej Radzie Narodowej (PRN) pracuje w latach 1963-1974 jako Kierownik Wydziału Komunikacji i Kierownik Zarządu Dróg Lokalnych. Inicjator i realizator budowy kilku dróg lokalnych, jednocześnie pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego PPRN. W latach 1974-1985 pracuje w Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich (DRMiOW) jako zastępca dyrektora. Uczestniczył w przygotowaniu i realizacji miejskich inwestycji takich jak ujęcie wody „WYDRZANY”, oczyszczalnia ścieków, system kanalizacji i budownictwo mieszkaniowe. W 1985 r podejmuje prace w Zarządzie Portów Szczecin – Świnoujście. Działacz funkcyjny PZPR, radny, członek Rady Świnoujskiego Towarzystwa Kultury oraz działacz LOK, Naczelnej Organizacji Technicznej (NOT) i Narodowego Funduszu Ochrony Zdrowia (NFOZ).

Zbigniew Kowalczyk

ZBIGNIEW KOWALCZYK (rocznik 1929). Ze Świnoujściem związany od 1958 r. Początkowo pracuje w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej. Od 1973 r. przez następne lata kierownik Laboratorium Zespołu Opieki Zdrowotnej. Inicjator wprowadzania nowych metod laboratoryjnych. Zorganizował Centralne Laboratorium czynne całą dobę, które wyposażył zwiększając tym samym zakres wykonywanych badań. Działacz społeczny i polityczny (PZPR), Przewodniczący Rady Zakładowej w szpitalu powiatowym, przez dwie kadencje radny MRN.

Kazimierz Krystkiewicz

KAZIMIERZ KRYSTKIEWICZ (rocznik 1934). Rozpoczął pracę zawodową w 1953 r. w PPDiUR „ODRA”. Początkowo pracownik fizyczny, gdzie z biegiem lat po zdobyciu kwalifikacji awansuje. Przez 10 lat mistrz w Wydziale Przeładunkowym, a od 1986 r zastępca kierownika Wydziału Przeładunkowego. Wieloletni aktywny działacz społeczno-polityczny. W latach 1963-1967 oraz 1969-1972 sekretarz, a później przewodniczący Rady Zakładowej. W latach 1969-1977 radny PRN i MRN. Działacz partyjny (PZPR). Zasłużony pracownik PPDiUR „ODRA”.

Bolesław Pawlak

BOLESŁAW PAWLAK (rocznik 1919). W Świnoujściu od 1948 r. Początkowo piekarz w PSS „Społem”. W 1957 r. obejmuje gospodarstwo rolne w Karsiborze. Aktywny działacz społeczny w Ochotniczej Straży Pożarnej, FJN, radny MRN w kadencji 1958-1962, członek plenum i prezydium ZSL. Od 1960 r. działacz Kółka Rolniczego w Karsiborze i jego prezes. Od 1983 r. przewodniczący Miejskiego Związku Rolników, Kółek Organizacji Rolniczych w Świnoujściu.

Opracowanie na podstawie wpisów do Ksiąg Zasłużonych wraz z uzupełnieniami.

Dokumentalista - Kronikarz Miejski Krzysztof Nowak

Fotografie zamieszczone w tej Księdze Zasłużonych, pochodzą ze zbiorów Archiwum Urzędu Miasta Świnoujście, zbiorów Telewizji Słowianin oraz zbiorów prywatnych.