Aktualności

Księga Zasłużonych dla Miasta Świnoujście – tom II, część 2

Bez względu na ustrój w którym żyjemy, dla rozwoju miasta rolę szczególną - z różnych względów – odgrywają ponadprzeciętnie aktywni mieszkańcy, wyróżniający się swoją postawą oraz działaniem na rzecz Miasta i lokalnej społeczności.

Z obiektywnego punktu widzenia, bez jakichkolwiek uprzedzeń, należy zachować pamięć o nich, bowiem w swoim czasie współtworzyli oni rzeczywistość Miasta Świnoujście, a wcześniej także Międzyzdrojów, które do 1984 r stanowiły dzielnicę Świnoujścia. Wyjątkowe osobowości i czyny owych ludzi, których wpisano do ksiąg jako zasłużonych odcisnęły się w większym lub mniejszym stopniu na naszej wyspiarskiej historii. Stąd też pokrótce przywołujemy z szacunku kilka słów o nich, aby zachować dla potomnych zarys tych ważnych wyspiarskich postaci minionego czasu.

Oryginały Ksiąg Zasłużonych dla Miasta Świnoujście przez długie lata były zdeponowane w Biurze Rady Miasta Świnoujście, a od października 2026 r znajdują się już w Miejskiej Bibliotece Publicznej. W dwóch tomach ujęto notki wraz z częścią tylko zdjęć osób zasłużonych dla Miasta Świnoujście. Zasłużonych z pierwszej księgi prezentowałem w poprzednich odcinkach kronikarskich zapisków. Teraz czas na księgę II. Ta jest kontynuacją wcześniejszej Księgi Zasłużonych dla Miasta Świnoujście założonej w 1974 r. Księgę II ufundowała w 1986 r. Miejska Rada Narodowa w Świnoujściu. Obejmuje okres do 1989 r., czyli czasu pierwszych w Polsce, częściowo wolnych wyborów do Sejmu (tzw. Sejm kontraktowy) Zostało w nim ujętych 26 osób zasłużonych, jedna organizacja , jedno stowarzyszenie oraz jeden zespół muzyczny. W wyniku poszukiwań udało się w niniejszym opracowaniu uzupełnić kilka zdjęć osób zasłużonych i tylko jednej z nich nie udało się przypisać fotografii. Po 1989 r., co dość zaskakujące już nikt inny nie został wpisany do II tomu księgi, choć ta zawiera jeszcze kilkadziesiąt wolnych kart. Z pewnością w tym okresie było w Świnoujściu także wiele osób godnych uhonorowania, o których w mieście - jak z tego wynika – jakby jednak zapomniano. Należy wspomnieć, że w późniejszym już okresie kolejne władze Miasta Świnoujście zdecydowały o nowej formule uhonorowania szczególnie zasłużonych dla miasta oraz innych wybitnych postaci. Uchwałą Rady Miasta Świnoujście Nr XXVII/228/2004 z dnia 22 lipca 2004 r. wprowadzono wtedy tytuł Honorowego Obywatela Miasta Świnoujście. Od 2026 r pojawiła się też nowa formuła uhonorowania Świnoujścian rozsławiających swoje rodzinne miasto , którą nazwano mianem „Ambasador Świnoujścia”.

FELIKS REGUŁA (rocznik 1932). Od 1950 r nieprzerwanie związany ze służbą wojskową w Marynarce Wojennej. Od 1956 r przez kolejne lata pełnił służbę w Świnoujściu na szeregu dowódczych stanowiskach. Były Komendant Portu Wojennego w Świnoujściu. Współpracował z wieloma instytucjami i organizacjami miasta. Zapewniał pomoc w gospodarce komunalnej. Brał osobisty udział w trałowaniach bojowych na szlakach żeglugi od Szczecina do Zatoki Pomorskiej. Pomocny we współpracy z organizacjami paramilitarnymi, ZHP. Kierował akcjami ratowniczymi, akcjami likwidacji zalodzenia w basenach portowych. Wieloletni miejski radny.

ZWIĄZEK BOJOWNIKÓW O WOLNOŚĆ I DEMOKRACJĘ

W Świnoujściu powstał w 1949 r. w wyniku połącznia się organizacji kombatanckich (Związku Osadników Wojskowych, Związku Uczestników Walk Zbrojnych o Wolność, Związku Byłych Więźniów Politycznych). W szeregach ZBoWiD w Świnoujściu znaleźli się żołnierze I i II Armii Wojska Polskiego, którzy walczyli o wyzwolenie Ziem Zachodnich, a po zakończeniu działań wojennych osiedlili się w Świnoujściu i na Ziemi Wolińskiej. Oni też stali się pierwszymi organizatorami życia w mieście. Współdziałali w tworzeniu administracji państwowej, Rad Narodowych, oświaty, służby zdrowia, milicji, gospodarki morskiej, komunikacji, rolnictwa i gospodarki komunalnej.

Wśród tych pierwszych organizatorów miejskiego życia po wyzwoleniu można wymienić następujące osoby: Stanisława Stawskiego, Tadeusza Tana, Leona Szczuraszka, Mirona Hrycynę, Bronisławę Resler, Stefana Prochaskę, Jana Solkę, Jana Sierżana, Alberta Kondratowicza, Józefę Smoleń-Majewską, Stefana Sadowskiego i Witolda Gudzinowicza.

Członkowie ZBoWiD angażowali się w działalność społeczną, aktywnie uczestnicząc w dziele integracji Ziem Zachodnich z krajem oraz w rozwoju Świnoujścia. Wielu z nich indywidualnie także wpisano do Księgi Zasłużonych dla Miasta Świnoujście.

ŚWINOUJSKIE TOWARZYSTWO KULTURY

W dniu 12 maja 1963 r. z inicjatywy działaczy społecznych skupionych przy KP PZPR zawiązało się w Świnoujściu Stowarzyszenie Kulturalne Ziemi Wolińskiej (SKZW). Było ono jednym z pierwszych towarzystw regionalnych w województwie. Do grona jego założycieli należeli: Czesław Brudnik, Zofia i Stanisław Kuglin, Stanisław Tychawski, J. Foryś, Wł. Hoym i K. Ziółkowska-Kuźniar. W ciągu kilku lat SKZW rozwinęło się w dynamiczny ruch społeczny. Było inicjatorem szeregu imprez i przedsięwzięć. Współorganizator Famy, Festiwalu Pieśni Chóralnej w Międzyzdrojach. Staraniem SKZW powstał świnoujski amfiteatr oraz Muzeum Rybołówstwa Morskiego.

Bezpośrednim kontynuatorem działań SKZW było Świnoujskie Towarzystwo Kultury (ŚTK) skupiające najaktywniejszych twórców kultury oraz miłośników miasta i regionu. Szczególny wkład wniosło ŚTK w powstanie liczącego się w regionie i kraju środowiska literackiego i plastycznego. ŚTK patronowało także powstałemu w 1967 r  Klubowi Literackiemu „NA WYSPIE”. Podjęło także organizację imprez ogólnopolskich, głównie o charakterze marynistycznym. Od lipca 1974 r organizowana była Parada Marynarskiej Estrady, od 1985 r. Przegląd Piosenki Morskiej „Wiatrak”, a od 1987 r. – Dni Kultury Morskiej. Do grona szczególnie zasłużonych członków SKZW i ŚTK należą: Julian Markiewicz, Kazimierz Kozłowski, Stefan Mollin, Michalina Stareńczak, Stanisław Niśkiewicz i Anna Beata Chodorowska.

JÓZEF BIAŁOŃ (rocznik 1923). Pionier Ziemi Wolińskiej. Do Świnoujścia przybył w 1945 r jako 38. polski osadnik. Pierwotnie pracował jako kierowca w starostwie wolińskim, później w stoczni rybackiej i do emerytury w 1983 r. na statkach hydrograficznych w Bazie Oznakowania Nawigacyjnego. Pełnił funkcje w Radzie Zakładowej, ławnik Sądu Rejonowego i aktywny działacz ZSL.

CZESŁAW BRUDNIK (rocznik 1929). Związany ze Świnoujściem od 1959 r. Z zawodu nauczyciel. Funkcyjny miejski działacz partyjny (PZPR) – m.in. Sekretarz Propagandy w Komitecie Powiatowym PZPR w Świnoujściu. Koordynator budownictwa mieszkaniowego resortu żeglugi na terenie miasta. Od 1972 r. pracował jako pedagog w Zespole Szkół Rybołówstwa Morskiego. Zaangażowany w działalność społeczną na rzecz młodzieży. Aktywny działacz Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego, autor prac z zakresu badań pedagogicznych. Społeczny Kurator Sądu Rejonowego.

WIESŁAW CHUDZIK (rocznik 1937). W Świnoujściu od 1960 r. Oficer Ludowego Wojska Polskiego (LWP), w stopniu podporucznika po ukończeniu szkoły oficerskiej. W 1978 r. zostaje Dowódcą Granicznej Placówki Kontrolnej Wojsk Ochrony Pogranicza. Od 1980 r w stopniu podpułkownika. Przyczynia się do sprawnego funkcjonowania jednego z większych w kraju przejść granicznych, a tym samym płynnego ruchu turystycznego krajowego i zagranicznego. Działacz społeczny i partyjny (PZPR). Radny MRN w latach 60-tych oraz radny w latach 1984-1988. Pełnił funkcję Przewodniczącego Komisji Przestrzegania Prawa i Porządku Publicznego.

JADWIGA ĆWIKŁA (rocznik 1927). Z miastem związana od 1954 r. Pracę rozpoczęła jako kierowniczka Szkoły Podstawowej nr 1 i zarazem nauczyciel matematyki. W 1964 r przeszła do pracy w zawodowej szkole przy PPDiUR „ODRA”. Dalej po przekształceniu tej placówki w Zespół Szkół Rybołówstwa Morskiego przez wiele lat była jego nauczycielem i wychowawcą pokoleń młodzieży. Aktywny działacz Związku Nauczycielstwa Polskiego. Przez 9 lat radna PRN, a przez 12 lat pracowała w Komisji Kultury i Oświaty Prezydium Powiatowej Rady Narodowej (PPRN).

STANISŁAW NIŚKIEWICZ (rocznik 1932). W Świnoujściu od 1959 r. Początkowo wychowawca w Państwowym Zakładzie Wychowawczym, w latach 1966 –1970 Komendant Hufca ZHP w stopniu Harcmistrza. Działający aktywnie w ZHP przez następne lata. W 1970 r. Sekretarz Prezydium MRN, a od 1973 do 1982 r Kierownik Wydziału Kultury, Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki. Później dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej. Aktywny działacz kultury w SKZW, a po zmianach w Świnoujskim Towarzystwie Kultury (ŚTK). Pełni funkcję sekretarza ŚTK, a w latach 1984-88 jego prezesa. Działał również aktywnie w Zarządzie Okręgowym PTTK pełniąc funkcje prezesa oraz w partii (PZPR). Ławnik Sądu Rejonowego i tłumacz przysięgły języka niemieckiego.

WALDEMAR BUCZYŃSKI (rocznik 1945). Mieszkaniec Świnoujścia od 1947 r. Od 1963 r. w PPDiUR „ODRA”, gdzie pracował początkowo jako II oficer. Od roku 1979 oddelegowany do pracy w PU „SHIP-SERWICE” jako kierownik jednostki do wykonywania zadania oczyszczania portu. W latach 1979-1980 kierownik zespołu dyspozytorów portu w PPDiUR „ODRA”. Kapitan Żeglugi Wielkiej. Funkcyjny działacz partyjny w 1980 r. oddelegowany do pracy w Komitecie Wojewódzkim PZPR w Szczecinie, a od 1983 r pełni funkcję I Sekretarza Komitetu Miejskiego PZPR. W 1988 r. wiceprzewodniczący MRN. Działał także w Towarzystwie Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (TPPR).

KAZIMIERA MICHAŁKIEWICZ-BUDZYŃSKA (rocznik 1912). Ze Świnoujściem związana od 1966 r. Lekarz medycyny – stomatolog, prowadząca poradnię chirurgii stomatologicznej. W Służbie Zdrowia pracowała od 1936 r. do 1974 r. Po przejściu na emeryturę nadal pracowała w zmniejszonym wymiarze godzin. Była radną MRN jednej kadencji pracując w Komisji Zdrowia, Zatrudnienia i Pomocy Społecznej. Czynna uczestniczka życia społecznego miasta.

KRYSTYNA DULNIK (rocznik 1942). W Świnoujściu rozpoczęła pracę w 1963 r. jako nauczyciel w Szkole Podstawowej nr 1. Rok później została zastępcą dyrektora tej szkoły. W swojej karierze pełniła różnorodne funkcje. Była podinspektorem szkolnym w Wydziale Oświaty, dyrektorem szkoły Podstawowej nr 7, Inspektorem Oświaty i Wychowania w mieście. Wieloletni zaangażowany działacz społeczno-polityczny. Pełniła funkcje partyjne w PZPR (m.in. sekretarz ds. propagandy w KM PZPR – przypis autora). Aktywnie uczestniczyła w pracach organizacjach młodzieżowych i społecznych: ZHP, TPPR, TKKŚ i LKP.

MICHAŁ EICHELKRAUT (rocznik 1917). Ze Świnoujściem związany od 1945 r. Był przedstawicielem Polskiej Agencji Prasowej i Kuriera Szczecińskiego na Powiat Wolin. W Świnoujściu był organizatorem życia społeczno-politycznego w powiecie. Organizował ruch ludowy, spółdzielczy, PCK oraz ZBoWiD. W 1946 r. jest organizatorem Powiatowej Rady Narodowej (PRN) i przez 24 lata pełnił funkcję radnego. W tym samym roku zostaje przewodniczącym Komitetu Założycielskiego Gimnazjum im. Mieszka I. W 1949 r. rozpoczął pracę w starostwie jako zastępca kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa. W następnych latach pracownik Komitetu Wykonawczego ZSL i Kółek Rolniczych. Po reorganizacji Powiatu Wolin podjął do emerytury (1978 r.) pracę jako zootechnik drobiarstwa w Zakładach Drobiarskich w Szczecinie.

ALEKSANDER SKONIECZNY (rocznik 1931). W Świnoujściu od 1952 r. Pracownik PPDiUR „ODRA”. W 1984 r. został Kierownikiem Zakładu Stoczni. Związany z działalnością na rzecz miasta. Wieloletni działacz społeczno-polityczny. Pełni różne kierownicze funkcje partyjne (PZPR).

ORKIESTRA WOJSKOWA MARYNARKI WOJENNEJ W ŚWINOUJŚCIU

Powstała jesienią 1964 r. Pierwszym jej kapelmistrzem był kmdr ppor. Czesław Kułakowski. W latach 1967 – 1974 orkiestra występuje z cyklem koncertów promenadowych w muszlach w Świnoujściu i Międzyzdrojach. Zdobywa liczne nagrody na wielu festiwalach i wyrazy uznania m.in. od Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie, która honoruje orkiestrę odznaką „Gryfa Pomorskiego”. Orkiestra koncertuje także poza granicami kraju we Francji, NRD i ZSRR. Swoje 25-lecie istnienia zamknęła liczbą 8500 koncertów (w tym 5020 z zespołami rozrywkowymi). Kolejnym kapelmistrzem był kmdr ppor. Edward Dobijański. Szefem orkiestry do 1987 r. był st.chor. Jerzy Łoś, a następnie chor. Stanisław Wojciechowski.

Opracowanie na podstawie wpisów do Ksiąg Zasłużonych wraz z uzupełnieniami.

Dokumentalista - Kronikarz Miejski Krzysztof Nowak

Fotografie zamieszczone w tej Księdze Zasłużonych, pochodzą ze zbiorów Archiwum Urzędu Miasta Świnoujście, zbiorów Telewizji Słowianin, archiwum Miejskiego Domu Kultury w Świnoujściu oraz zbiorów prywatnych.